Thị trường dầu mỏ: Nguy cơ chạm ngưỡng 120–140 USD/thùng khi nguồn cung sản phẩm lọc dầu bị siết chặt
Thị trường dầu mỏ toàn cầu đang ở trạng thái giằng co. Một bên là kỳ vọng về khả năng đạt được thỏa thuận giữa Mỹ và Iran. Bên kia là thực tế nguồn cung vật chất ngày càng thắt chặt. Lưu lượng vận chuyển qua eo biển Hormuz hiện ở mức thấp nhất trong hai tháng qua, trong khi các kho dự trữ – cả thương mại lẫn chiến lược – tiếp tục giảm.
Áp lực dồn lên thị trường sản phẩm lọc dầu
Điểm nghẽn lớn nhất hiện không nằm ở dầu thô, mà ở các sản phẩm sau lọc dầu: diesel, gasoil và nhiên liệu phản lực (jet fuel). Nguồn cung các mặt hàng này bị thu hẹp đáng kể do sự cố gián đoạn tại nhiều nhà máy lọc dầu ở Trung Đông và Nga. Hệ quả là biên lợi nhuận lọc dầu (cracking margin) đã tăng lên mức cao kỷ lục.
Nếu tình trạng hạn chế dòng chảy qua Hormuz còn kéo dài, giới phân tích cảnh báo thị trường có thể chạm “điểm uốn” vào cuối tháng 9 hoặc đầu quý 4. Khi đó, một khi các bộ đệm tồn kho cạn kiệt, giá dầu thô có nguy cơ leo thang lên vùng 120–140 USD/thùng.
Tâm lý thị trường và nền tảng cung cầu thực tế
Trong thời gian qua, thị trường hợp đồng kỳ hạn dầu thô chủ yếu biến động theo kỳ vọng: liệu eo biển Hormuz có sớm mở cửa trở lại hay không. Nhưng các yếu tố cung cầu cốt lõi đang phát đi tín hiệu đáng lo ngại hơn nhiều so với tâm lý ngắn hạn đó.
Hai diễn biến đang cùng lúc bào mòn vùng đệm cung ứng toàn cầu:
- Tồn kho thế giới, bao gồm cả các đợt giải phóng kho dự trữ chiến lược (SPR), đang dần cạn.
- Trung Quốc đã nối lại nhập khẩu dầu thô ở quy mô lớn, sau giai đoạn sụt giảm trong quý 2.
Dù giá dầu thô giao sau chưa lập đỉnh lịch sử — nhờ lượng dầu nổi tồn đọng từ đầu cuộc xung đột và việc giải phóng kho dự trữ — thị trường sản phẩm tại khu vực Đại Tây Dương đã ghi nhận biên lợi nhuận lọc dầu ở mức kỷ lục. Nút thắt nguồn cung sản phẩm, cộng với nhu cầu cao điểm mùa hè, đang gây sức ép lớn lên toàn bộ hệ thống phân phối thượng nguồn và trung nguồn.
Diễn biến giá và nhận định từ giới chuyên gia
Trong phiên giao dịch giữa tuần, giá dầu Brent đã vượt mốc 89 USD/thùng, giữa lúc Mỹ và Iran đưa ra các tuyên bố trái ngược về quyền kiểm soát eo biển Hormuz. Iran khẳng định sẽ tiếp tục đóng cửa eo biển này cho đến khi Mỹ chấm dứt xung đột. Ngược lại, Mỹ tuyên bố đang kiểm soát hoàn toàn khu vực.
Theo Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), công suất chế biến dầu thô của các nhà máy lọc dầu toàn cầu trong tháng 7 tuy có phục hồi so với tháng trước, nhưng vẫn thấp hơn gần 5 triệu thùng/ngày so với cùng kỳ năm ngoái. Xuất khẩu các sản phẩm trung gian như diesel và nhiên liệu phản lực từ Nga và Trung Đông sụt giảm mạnh, kéo theo sự suy yếu của thương mại sản phẩm lọc dầu đường biển trên toàn cầu.
Nhận định của các chuyên gia:
- Kieran Tompkins (Capital Economics): Nếu eo biển Hormuz tiếp tục đóng cửa và tồn kho các nước OECD giảm nhanh, thị trường có thể chạm điểm uốn ngay đầu quý 4 — đưa giá dầu tiến gần vùng 120–140 USD/thùng, dựa trên các mô hình dữ liệu lịch sử.
- Ole Hansen (Saxo Bank): Thị trường sản phẩm lọc dầu đang thắt chặt rõ rệt hơn nhiều so với dầu thô. Các sự cố tại nhà máy lọc dầu ở Trung Đông và Nga đã đẩy chênh lệch giá crack spread lên mức bất thường. Ông cho rằng đường cong kỳ hạn và thị trường sản phẩm chưng cất trung gian mới là chỉ báo phản ánh chính xác nhất mức độ căng thẳng thực sự của thị trường năng lượng.
- Amrita Sen (Energy Aspects): Cấu trúc cung cầu dầu thô đang nghiêng rõ về xu hướng tăng giá, khi các vùng đệm tồn kho cạn kiệt nhanh chóng. Bà nhấn mạnh rằng chỉ có việc khôi phục dòng chảy vật chất qua eo biển Hormuz mới có thể triệt tiêu áp lực tăng giá hiện nay.
Tóm lại: rủi ro lớn nhất với thị trường dầu mỏ hiện nay không nằm ở nguồn cung dầu thô nói chung, mà ở khâu lọc dầu và sản phẩm trung gian. Đây là nơi các bên nên theo dõi sát nhất trong những tuần tới.
