Trung Quốc ngừng xuất khẩu xăng dầu tháng 10, giá dầu Brent vượt 102 USD/thùng

Trung Quốc ngừng xuất khẩu xăng dầu trong tháng 10/2026, và thị trường dầu mỏ lập tức phản ứng. Theo Reuters dẫn bốn nguồn tin am hiểu, các nhà máy lọc dầu lớn của nước này đã tạm dừng xuất khẩu xăng, dầu diesel và nhiên liệu bay sang mọi thị trường ngoài Hồng Kông và Ma Cao cho tới khi có thông báo mới. Kết hợp với tin Mỹ điều thêm tàu sân bay và quân đội tới Trung Đông, giá dầu Brent hợp đồng tháng 12 tăng 4,28 USD (4,37%) trong phiên thứ Năm 1/10, chốt ở 102,31 USD/thùng. Giá dầu WTI hợp đồng tháng 11 tăng 2,45 USD (2,71%) lên 92,87 USD/thùng. Với Việt Nam, đây không phải tin xa xôi: Trung Quốc là một trong bốn nguồn cung xăng dầu thành phẩm lớn nhất của nước ta, và Việt Nam nằm trong nhóm điểm đến hàng đầu của hàng xuất khẩu Trung Quốc ngay trong tháng 9 vừa qua.

Trung Quốc ngừng xuất khẩu xăng dầu: chuyện gì đã xảy ra?

Theo thông tin Reuters công bố ngày 1/10/2026, Bắc Kinh chưa cấp phép xuất khẩu nhiên liệu tháng 10 cho các nhà máy lọc dầu lớn, ngoại trừ các chuyến hàng tới Hồng Kông và Ma Cao. Hai doanh nghiệp được nêu tên cụ thể:

• PetroChina đã hủy một số chuyến hàng xăng và nhiên liệu bay dự kiến xuất trong tháng 10.
• Zhejiang Petrochemical (ZPC), một trong những tổ hợp lọc hóa dầu tư nhân lớn nhất Trung Quốc, không xếp lịch xuất khẩu nào trong tuần nghỉ lễ Quốc khánh từ ngày 1 đến 7/10.

Thời điểm công bố trùng với kỳ nghỉ dài ngày, nên chưa rõ hoạt động xuất khẩu có được nối lại sau ngày 7/10 hay không. Các nguồn tin cho biết quyết định cuối cùng sẽ phụ thuộc vào lượng tồn kho trong nước và sản lượng của các nhà máy lọc dầu. Nói cách khác, Bắc Kinh chỉ mở lại cửa khi kho trong nước đã đầy trở lại.

Đây cũng không phải lần đầu trong năm nay. Ngày 6/3/2026, ít ngày sau khi xung đột liên quan tới Iran bùng phát, Trung Quốc đã yêu cầu các nhà máy lọc dầu lớn tạm dừng xuất khẩu xăng và dầu diesel, đồng thời ngừng ký hợp đồng mới, chỉ chừa ngoại lệ cho nhiên liệu bay và nhiên liệu tàu biển. Sau đó, hạn chế được nới dần qua từng tháng. Riêng tháng 8/2026, xuất khẩu sản phẩm dầu của Trung Quốc đạt 6,01 triệu tấn, tăng 12,7% so với cùng kỳ năm trước và là mức cao nhất kể từ tháng 3/2024. Quyết định đóng cửa trở lại trong tháng 10 vì vậy là một cú đảo chiều rõ rệt.

Lượng hàng biến mất khỏi thị trường là bao nhiêu?

Số liệu theo dõi tàu cho thấy trong tháng 9/2026, lượng hàng xếp lên tàu xuất khẩu từ Trung Quốc gồm khoảng 1,4 triệu tấn dầu diesel, 500.000 tấn xăng và ít nhất 2 triệu tấn nhiên liệu bay (tính cả lượng hàng ngoại quan giao cho Hồng Kông, Ma Cao). Các con số này đã thấp hơn tháng 8. Nếu tháng 10 gần như không có hàng ngoài Hồng Kông và Ma Cao, thị trường châu Á sẽ hụt đi phần lớn khối lượng nói trên.

Vì sao Bắc Kinh đóng cửa xuất khẩu đúng lúc này?

Lý do chính là kho dự trữ trong nước chưa hồi phục. Theo ước tính của công ty phân tích dữ liệu hàng hóa Kpler, tồn kho thương mại dầu diesel và dầu khí (gasoil) của Trung Quốc đang thấp hơn mức trước chiến tranh khoảng 20 triệu thùng, còn tồn kho xăng thiếu khoảng 9 triệu thùng so với ngưỡng Bắc Kinh muốn khôi phục trước khi cho phép xuất khẩu trở lại bình thường. Chính phủ nước này đã đặt điều kiện rõ ràng: xuất khẩu chỉ được nối lại khi tồn kho nội địa quay về mức trước xung đột.

Bên cạnh đó, trong tháng 9 Bắc Kinh còn kìm bớt một phần các đợt tăng giá xăng dầu bán lẻ theo lịch, đồng thời yêu cầu các nhà máy lọc dầu ưu tiên ổn định nguồn cung trong nước. Khi giá bán trong nước bị giữ thấp hơn giá thế giới, động lực bán hàng ra nước ngoài của các nhà máy càng lớn, và lệnh dừng xuất khẩu là cách chặn dòng chảy này.

Ông Giovanni Staunovo, chuyên gia phân tích của ngân hàng UBS, nhận định lệnh cấm xuất khẩu của Trung Quốc cho thấy lo ngại về khả năng đáp ứng nhu cầu sản phẩm trong nước. Ông cũng lưu ý chưa rõ biện pháp này có kéo nhập khẩu dầu thô của Trung Quốc tăng lên hay không, vì nước này vừa rút bớt kho dự trữ trong thời gian gần đây.

Bối cảnh: thị trường dầu diesel toàn cầu vốn đã căng

Việc Trung Quốc ngừng xuất khẩu xăng dầu rơi đúng vào lúc nguồn cung dầu diesel thế giới bị siết từ nhiều phía. Xung đột tại Trung Đông làm giảm sản phẩm lọc dầu từ vùng Vịnh, các nhà máy lọc dầu Nga liên tục bị Ukraine tập kích bằng thiết bị bay không người lái, còn Nga vẫn duy trì các hạn chế xuất khẩu nhiên liệu. S&P Global cảnh báo ngay trong tuần này rằng thị trường nhiên liệu châu Á còn rất ít nguồn hàng dư thừa; nếu Mỹ hạn chế thêm xuất khẩu dầu diesel, cuộc cạnh tranh giành các lô hàng từ châu Á và Trung Đông sẽ càng gay gắt.

Tuy vậy, không nên phóng đại tác động. Ông Hamad Hussain, chuyên gia kinh tế cấp cao của Capital Economics, cho rằng ảnh hưởng của hạn chế xuất khẩu từ Trung Quốc sẽ không lớn bằng việc mất nguồn sản phẩm lọc dầu từ Nga và Trung Đông. Ở chiều ngược lại, nguồn cung dầu thô vùng Vịnh đang có dấu hiệu phục hồi: Ả Rập Xê Út đã nối lại việc xếp hàng lên tàu tại cảng Yanbu sau khi khởi động lại đường ống Đông Tây, và Goldman Sachs ước tính xuất khẩu dầu của vùng Vịnh đạt khoảng 23,3 triệu thùng/ngày trong tuần trước đó.

Giá dầu Brent vượt 102 USD: yếu tố Trung Quốc cộng thêm yếu tố quân sự

Phiên tăng mạnh ngày 1/10 không chỉ đến từ Trung Quốc. Tờ Wall Street Journal đưa tin Mỹ đang điều tàu sân bay thứ ba cùng khoảng 10.000 binh sĩ tới Trung Đông. Tổng thống Donald Trump tuyên bố ông phải đưa ra quyết định, và Iran hoặc sẽ ký một thỏa thuận công bằng, hoặc sẽ không còn tồn tại. Thông tin này đến chỉ vài ngày sau khi Washington bác đề xuất 7 ngày của Tehran về việc mở lại eo biển Hormuz, khiến kịch bản hạ nhiệt sớm càng mờ nhạt.

Diễn biến giá trong tuần qua cho thấy mức biến động rất lớn. Lưu ý: hợp đồng Brent tháng 11 đã đáo hạn ngày 30/9, nên từ tháng 10 hợp đồng tháng 12 là hợp đồng chủ động, phản ánh đúng nhất xu hướng thị trường.

Sáng 2/10 theo giờ Việt Nam, Brent tháng 12 giao dịch quanh 102,5 USD/thùng, tức giữ được gần trọn mức tăng. Trên thị trường phái sinh châu Á, chênh lệch giá hoán đổi dầu diesel giữa tháng 10 và tháng 11 đã lên mức cao nhất hai tuần, do thương nhân kỳ vọng nguồn hàng xuất khẩu từ Trung Quốc sẽ vắng mặt. Đây là tín hiệu cho thấy giá dầu diesel trong khu vực chịu áp lực tăng rõ hơn so với xăng.

Việt Nam bị ảnh hưởng thế nào khi Trung Quốc ngừng xuất khẩu xăng dầu?

Ảnh hưởng tới Việt Nam đi qua hai kênh: kênh nguồn hàng trực tiếp và kênh giá.

Kênh nguồn hàng: Trung Quốc chiếm khoảng 14% lượng xăng dầu nhập khẩu

Theo số liệu của Cục Hải quan được Tạp chí Công Thương tổng hợp, năm 2025 Việt Nam nhập khẩu 9.958.085 tấn xăng dầu các loại, trị giá khoảng 6,82 tỷ USD. Cơ cấu thị trường như sau:

1. Singapore: 3,36 triệu tấn, chiếm 33,72% về lượng.
2. Hàn Quốc: 2,76 triệu tấn, chiếm 27,67%.
3. Malaysia: 1,56 triệu tấn, chiếm 15,62%.
4. Trung Quốc: 1,42 triệu tấn, trị giá khoảng 1,02 tỷ USD, chiếm 14,28% về lượng.

Như vậy, khoảng 1/7 lượng xăng dầu nhập khẩu của Việt Nam đến từ Trung Quốc. Trong tháng 9/2026, Việt Nam còn nằm trong nhóm điểm đến hàng đầu của hàng xuất khẩu Trung Quốc, cùng Singapore, Philippines, Malaysia, Úc và Bangladesh. Khi nguồn này tạm đóng, các thương nhân đầu mối phải chuyển sang mua từ Singapore, Hàn Quốc, Malaysia hoặc các nguồn xa hơn, trong khi chính những nguồn này cũng đang bị các nước khác trong khu vực tranh mua.

Điểm tựa lớn nhất của Việt Nam vẫn là hai nhà máy lọc dầu trong nước. Theo Bộ Công Thương, Nghi Sơn và Dung Quất đáp ứng khoảng 70% nhu cầu tiêu thụ xăng dầu trong nước. Phần còn lại phụ thuộc nhập khẩu, và lượng nhập khẩu năm nay đã tăng mạnh: tám tháng đầu năm 2026, Việt Nam nhập khoảng 7,7 triệu tấn xăng dầu thành phẩm, trị giá 8,36 tỷ USD, tăng 12% về lượng và 78,2% về giá trị so với cùng kỳ. Nói cách khác, phần 30% phụ thuộc bên ngoài đang ngày càng đắt đỏ, và việc mất thêm một nguồn cung trong khu vực sẽ khiến bài toán tìm hàng của các đầu mối khó hơn.

Kênh giá: diesel chịu áp lực lớn nhất

Giá cơ sở xăng dầu bán lẻ tại Việt Nam được tính theo giá sản phẩm trên thị trường Singapore. Khi Trung Quốc rút hàng khỏi thị trường châu Á, giá thành phẩm tại Singapore, đặc biệt là dầu diesel, có nguy cơ tăng nhanh hơn giá dầu thô. Đây là điều doanh nghiệp vận tải, xây dựng, nông nghiệp và đánh bắt thủy sản cần đặc biệt lưu ý, vì dầu diesel là nhiên liệu chính của các ngành này.

Ở kỳ điều hành 15h ngày 1/10/2026, giá dầu diesel trong nước vừa giảm, còn xăng tăng nhẹ. Theo thông báo giá của Hoàng Hà, giá bán lẻ Vùng I hiện hành như sau:

Kỳ điều hành này được tính chủ yếu trên diễn biến giá thế giới trước khi tin Trung Quốc ngừng xuất khẩu xăng dầu được công bố. Mức giá kỳ tới sẽ phụ thuộc vào giá thành phẩm tại Singapore trong những phiên sắp tới và quyết định sử dụng Quỹ bình ổn giá của liên Bộ Công Thương, Tài chính. Chúng tôi không dự đoán chiều điều chỉnh, nhưng doanh nghiệp nên chuẩn bị cho khả năng biên độ dao động lớn hơn những tuần trước. Bảng giá cập nhật sau mỗi kỳ điều hành có tại trang bảng giá xăng dầu của Hoàng Hà.

Một yếu tố hỗ trợ là chính sách thuế. Theo Nghị quyết 43/2026/NQ-CP ban hành ngày 30/9/2026, ưu đãi thuế nhập khẩu, thuế bảo vệ môi trường và thuế giá trị gia tăng đối với xăng dầu được kéo dài đến hết ngày 31/12/2026. Nhờ đó, giá bán lẻ trong nước không phải gánh thêm cú sốc thuế cùng lúc với cú sốc nguồn cung.

Doanh nghiệp dùng xăng dầu nên làm gì trong tháng 10?

Việc Trung Quốc ngừng xuất khẩu xăng dầu có thể chỉ kéo dài vài tuần, nhưng cũng có thể kéo dài hơn nếu kho dự trữ của nước này hồi phục chậm. Trong bối cảnh chưa rõ ràng, doanh nghiệp nên chủ động theo một số hướng sau:

1. Theo dõi mốc ngày 7/10. Đây là ngày kết thúc kỳ nghỉ Quốc khánh của Trung Quốc và là thời điểm thị trường chờ tín hiệu Bắc Kinh có cấp phép xuất khẩu trở lại hay không. Nếu lệnh dừng được gia hạn, áp lực lên giá dầu diesel châu Á sẽ rõ hơn.
2. Rà soát nhu cầu dầu diesel của quý IV. Cuối năm là mùa cao điểm của vận tải hàng hóa, xây dựng và thu hoạch. Doanh nghiệp nên ước tính sát lượng tiêu thụ theo tháng để chủ động kế hoạch nhập hàng, tránh rơi vào thế mua gấp khi thị trường căng.
3. Làm việc với nhà cung cấp có nguồn hàng ổn định. Khi nguồn nhập khẩu bị chia sẻ cho nhiều nước, thương nhân phân phối có quan hệ lâu năm với các đầu mối lớn sẽ có lợi thế giữ nguồn. Hợp đồng bán buôn xăng dầu với điều khoản giao hàng rõ ràng giúp doanh nghiệp yên tâm hơn trong giai đoạn biến động.
4. Tối ưu khâu vận chuyển và tồn chứa. Chi phí vận chuyển và hao hụt trong khâu giao nhận chiếm tỷ trọng không nhỏ trong giá nhiên liệu đến chân công trình. Dịch vụ vận tải xăng dầu đường bộ bằng xe bồn chuyên dụng giúp giao đúng lượng, đúng thời điểm và hạn chế rủi ro.
5. Không tích trữ quá mức. Tích trữ vượt khả năng bồn chứa vừa đọng vốn, vừa tăng rủi ro cháy nổ và hao hụt. Mức tồn kho hợp lý cho vài tuần hoạt động thường là đủ để vượt qua các đợt biến động ngắn hạn.

Câu hỏi thường gặp

Trung Quốc ngừng xuất khẩu xăng dầu đến bao giờ?

Hiện chưa có mốc chính thức. Theo các nguồn tin của Reuters, xuất khẩu có thể được nối lại sau kỳ nghỉ Quốc khánh kết thúc ngày 7/10/2026, tùy vào tồn kho trong nước và sản lượng lọc dầu. Bắc Kinh đặt điều kiện tồn kho phải quay về mức trước chiến tranh, trong khi Kpler ước tính kho diesel đang thiếu khoảng 20 triệu thùng và kho xăng thiếu khoảng 9 triệu thùng so với ngưỡng đó.

Việt Nam có thiếu xăng dầu vì Trung Quốc ngừng xuất khẩu không?

Nguy cơ thiếu hàng diện rộng là thấp. Hai nhà máy lọc dầu Nghi Sơn và Dung Quất đáp ứng khoảng 70% nhu cầu trong nước, và Trung Quốc chỉ chiếm khoảng 14% lượng xăng dầu nhập khẩu năm 2025. Tuy nhiên, các thương nhân đầu mối sẽ phải tìm nguồn thay thế trong bối cảnh nguồn hàng châu Á đang khan, nên chi phí nhập khẩu có thể tăng.

Giá dầu diesel trong nước kỳ tới sẽ tăng hay giảm?

Chưa thể khẳng định. Kỳ điều hành ngày 1/10 vừa giảm giá dầu diesel 780 đồng/lít, nhưng kỳ tới sẽ tính theo giá thành phẩm tại Singapore trong các phiên sắp tới, khi tác động từ việc Trung Quốc rút hàng bắt đầu phản ánh vào giá. Doanh nghiệp nên theo dõi thông báo chính thức của liên Bộ Công Thương, Tài chính thay vì dựa vào dự báo.

Liên hệ Công ty TNHH Hoàng Hà

Với hơn 24 năm phân phối xăng dầu và vận tải đường bộ, đường thủy, Công ty TNHH Hoàng Hà sẵn sàng tư vấn phương án cung ứng nhiên liệu ổn định cho doanh nghiệp tại Ninh Bình, Hải Phòng, Hòa Bình và các tỉnh lân cận trong giai đoạn thị trường biến động. Liên hệ để nhận báo giá:

• Trụ sở Ninh Bình: 02293.854.826
• Văn phòng Hải Phòng: 0963.866.499
• Chi nhánh Hòa Bình: 0915.395.977

Nguồn tham khảo: Reuters (qua OilPrice.com), Yahoo Finance, Tạp chí Công Thương, Bộ Công Thương. Giá dầu thô theo dữ liệu giao dịch hợp đồng tương lai trên sàn NYMEX/ICE.