El Nino mạnh sắp quay lại: Liệu châu Âu có thoát được cơn khát LNG mùa đông này?
Mùa đông 2026–2027 đang được giới phân tích năng lượng theo dõi sát sao, không phải vì một cuộc khủng hoảng nguồn cung mới, mà vì một ẩn số quen thuộc: thời tiết. Theo phân tích của hãng tư vấn năng lượng Rystad Energy, câu hỏi then chốt cho thị trường khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) châu Âu mùa đông này không nằm ở đường ống hay tàu chở khí, mà nằm ở việc nhiệt kế sẽ nhích lên bao nhiêu độ.
Bài toán 2 độ C
Rystad Energy đưa ra một con số đáng chú ý: nhiệt độ mùa đông tại châu Âu phải ấm hơn trung bình lịch sử ít nhất 2 độ C thì nhu cầu nhập khẩu LNG mới có thể quay về ngang bằng mùa đông trước. Đây không phải một ngưỡng dễ đạt — trong suốt 25 năm dữ liệu được theo dõi, mức tăng nhiệt độ này chỉ từng xảy ra đúng hai lần: tháng 12/2015 và tháng 2/2024.
Ngay cả trong kịch bản lạc quan vừa phải, với nhiệt độ chỉ tăng thêm 1 độ C, châu Âu vẫn sẽ cần nhập khẩu thêm tối thiểu 7 triệu tấn LNG so với mùa đông trước. Nói cách khác, một mùa đông “ấm hơn bình thường” là chưa đủ để hạ nhiệt thị trường; nó chỉ giúp giảm bớt áp lực chứ không xóa bỏ được nó.
El Niño trở lại, và lần này có thể rất mạnh
Nguyên nhân của kỳ vọng “ấm lên” này đến từ El Niño — pha nóng lên theo chu kỳ của dao động Nam – El Niño (ENSO), hiện tượng được các nhà khí tượng theo dõi qua độ bất thường nhiệt độ mặt nước biển ở Thái Bình Dương. Các dự báo công bố tháng 7/2026 cho thấy xác suất El Niño xuất hiện trong 9 tháng tới gần như là chắc chắn, và quan trọng hơn, các mô hình đang nghiêng về một đợt El Niño có cường độ mạnh — mạnh nhất kể từ giai đoạn 2015–2016.
Tuy nhiên, “mạnh” trên phạm vi toàn cầu không đồng nghĩa với “ấm đều” ở mọi nơi. Bài học từ tháng 1/2016 vẫn còn nguyên giá trị: khi đó, một đợt El Niño rất mạnh diễn ra cùng lúc với một đợt lạnh bất thường ở Đông Á. Tác động của El Niño luôn mang tính khu vực, và tại châu Âu, mức độ ấm lên còn phụ thuộc vào cách El Niño tương tác với dao động Bắc Đại Tây Dương (NAO) — yếu tố quyết định hướng gió, lượng mưa và nền nhiệt của cả châu lục. Trong đó, Tây Âu thường có xu hướng ấm lên rõ rệt hơn Nam Âu.
Rủi ro chồng rủi ro: khi thời tiết không phải là biến số duy nhất
Điều khiến mùa đông năm nay trở nên nhạy cảm hơn bình thường là bối cảnh thị trường vốn đã căng thẳng sẵn. Xung đột tại Trung Đông đã làm gián đoạn nguồn cung LNG từ khu vực Vịnh Persian — một trong những trung tâm cung ứng trọng yếu của thế giới — đồng thời đẩy giá cước vận chuyển tăng cao. Trong bối cảnh đó, một mùa đông ấm áp không còn là “điểm cộng”, mà gần như là điều kiện cần để thị trường không rơi vào trạng thái quá tải.
Kịch bản cơ sở của Rystad Energy giả định lượng khí đốt dự trữ của châu Âu đạt khoảng 76% công suất vào ngày 1/11. Với mức tồn kho này, châu Âu được dự báo sẽ cần nhập khẩu thêm khoảng 15,15 triệu tấn LNG so với cùng kỳ, tính đến tháng 6/2027, nhằm bù đắp cho lượng dự trữ thấp và sự sụt giảm nhập khẩu trong năm 2026 do căng thẳng Mỹ – Iran.
Hai kịch bản, hai câu chuyện cho thị trường
- Kịch bản ôn hòa (+1°C): Nhu cầu LNG giảm nhẹ nhưng châu Âu vẫn cần nhập thêm ít nhất 7 triệu tấn so với mùa đông trước. Đây là yếu tố tiếp tục hỗ trợ đà tăng giá khí đốt.
- Kịch bản El Niño cực mạnh (+2°C): Nhu cầu nhập khẩu LNG của châu Âu có thể trở lại ngang bằng mùa đông 2025–2026 — một diễn biến mang tính hạ nhiệt (bearish) rõ rệt cho thị trường. Nhưng đây là kịch bản hiếm, mới chỉ xảy ra hai lần trong lịch sử được ghi nhận.
Vậy nhà đầu tư và doanh nghiệp năng lượng nên nhìn nhận thế nào?
Rystad Energy khuyến nghị coi kịch bản ôn hòa là giả định vận hành chính cho mùa đông này, thay vì đặt cược vào một đợt El Niômm cực đoan để giải quyết bài toán thiếu hụt nguồn cung. Đồng thời, thị trường cần theo dõi sát các bản cập nhật dự báo thời tiết trong những tháng tới — bởi nếu xu hướng dịch chuyển về phía cực trị mạnh hơn khi mùa đông đến gần, giống như những gì từng diễn ra trước mùa đông 2023–2024, toàn bộ bức tranh cung – cầu có thể thay đổi đáng kể chỉ trong vài tuần.
Nói ngắn gọn: El Niño gần như chắc chắn sẽ đến, nhưng việc nó có đủ mạnh để “cứu” thị trường LNG châu Âu hay không vẫn là một câu hỏi mở — và với những gì đang diễn ra ở Trung Đông, câu trả lời cho câu hỏi đó quan trọng hơn bao giờ hết.
